ابن الكلبي
88
كتاب الأصنام ( تنكيس الأصنام )
شروحى بر آن افزودند . با اين همه آثارش از ميان رفت و خبرش گسيخته شد . [ 48 ] ياقوت حموى ، نسخهيى را از اين كتاب كه به خط امام جواليقى مشهور نوشته شده بود به دست آورد و قسمت عمدهء آن را در معجم البلدان نقل كرد و قسمتهايى را نيز پراكنده در همان كتاب با ترتيب حروف هجاء إيراد نمود . بعدها همين نسخه يا نسخهيى ديگر از اين كتاب به دست شيخ عبد القادر ، پسر عمر بغدادى رسيده است و مطالبي بسيار از آن در كتاب خزانة الأدب تأليف دانشمند مذكور ، بى آنكه از آن نسخه و يا از اصل آن نامى ببرد ، آمده است . از آن پس نوبت به محمود شكرى آلوسى رسيد كه مطالبي از كتاب الأصنام پسر كلبى را در كتاب بلوغ الإرب في احوال العرب نقل كرد و به نظر احمد زكى ، علامهء مذكور بنقل از صاحب خزانة الأدب با تغيير و زياد يا كم ، بر حسب آنچه تأليفش اقتضاء داشته ، اكتفا نموده است ، و اين زيادتيها غالبا مأخوذ از منابع ديگر از كتاب بغدادى يا از كتاب اغاثة اللهفان ابن قيم جوزي است . و بر هر تقدير نسخهاى كه بيشك بغدادى آن را به كار برده ، تاكنون به ما نرسيده و از آن بىخبر ماندهايم . و اما نسخهء منحصر بفردى كه در عالم پيدا شده ، همان است كه نصيب احمد زكى پاشا شده و آن را از شيخ طاهر جزائرى خريدارى كرده است . اين نسخه در كتابخانهء عمومى قاهره ( - خزانهء زكيه ) موجود است
--> [ 48 ] بنگريد به طبقات ابن سعد 6 / 249 ، و نزهة الألباء تأليف ابن انبارى 18 - 116 ، و تاريخ بغداد تأليف خطيب 14 / 45 و 46 ، و ارشاد الأريب 7 / 250 و 254 تأليف ياقوت ، و تذكرة الحفاظ تأليف ذهبى 1 / 314 ، و التهذيب تأليف ابن حجر عسقلانى 9 / 226 .